Maquette van de tempel in Jeruzalem (Israel Museum)

De joodse tempel stond niet op de Tempelberg

Al sinds de zevende eeuw v.Chr., en mogelijk al eerder, draaide voor de Judeeërs het religieuze leven om de tempel van Jeruzalem. Het plateau waarop die heeft gestaan, is ook in de islam heilig, want volgens een middeleeuwse legende is de profeet Mohammed hiervandaan ten hemel opgestegen. De Al-Aqsa-moskee is gebouwd om die gebeurtenis te herdenken.

De Palestijnen zijn creatief in het bedenken van redenen waarom alleen zij recht hebben op deze plaats. Een theorie die snel aan invloed wint, is dat de joodse tempel niet heeft gestaan waar alle geleerden deze situeren: bij de huidige Rotskoepel. De logische gevolgtrekking is dat er geen belangrijke archeologische zaken in de grond kunnen zitten, zodat de Palestijnse beheerders van de Tempelberg nogal plomp omspringen met het bodemarchief. Verschillende joodse organisaties proberen daarom het terrein onder Israëlische controle te krijgen, en doen al het mogelijke om de Palestijnse autoriteiten in diskrediet te brengen.

Archeologisch onderzoek zit er voor de nabije toekomst niet in, maar er kan in redelijkheid niet worden betwijfeld dat de Tempelberg de plaats is waarde joodse tempel heeft gestaan. Daarvoor zijn de beschrijvingen van een auteur als Flavius Josephus te precies. En voor wie toch twijfels mocht hebben: in de negentiende eeuw is een inscriptie gevonden die ooit de grens tussen twee tempelhoven markeerde. Daarmee is het heiligdom niet alleen een historisch feit, controleerbaar aan de hand van Josephus, maar ook een archeologisch feit dat is te toetsen aan de hand van vondsten.

[Wordt vervolgd]

De cursussen kwamen tegemoet aan langgekoesterde interesses. Op heldere wijze werden diverse onderwerpen tot leven gebracht door professionele docenten, die gebruik maakten van mooie beelden. De reizen die later volgden, gingen verder de diepte in dan ik gewend was. Zo heb ik in 2012 een reis langs de Donau gemaakt waarbij de nalatenschap van Romeinen, Germanen en Kelten centraal stond. Van musea tot ruïnes: een echte eye-opener.

Lauren van Zoonen, oud-studente Oudheidkunde