Bibliotheek van de abdij in Melk

Deze cursus of reis is op dit moment niet beschikbaar.

Hoe lees ik een bron?

Oudhistorici baseren hun kennis voor een groot deel op geschreven bronnen, maar die hebben zo hun nukken en grillen. Mensen schrijven immers alleen datgene op wat niet vanzelfsprekend is. Antieke teksten gaan veelal over het opvallende en het abnormale, zodat ze niet zo goed geschikt zijn om bijvoorbeeld antieke sociale verhoudingen mee te reconstrueren. De bronnen gaan verder vooral over mannen, over de elite, over Grieken en Romeinen - en dus niet over vrouwen, slaven of de volken die door de Romeinen werden onderworpen. Het zijn allemaal problemen die we tegenkomen bij de bronnenstudie.

Er zijn echter meer complicaties. Omdat historici zich op bronnen moeten baseren, negeren ze vaak dat veel belangrijke gebeurtenissen niet zijn vermeld en dat datgene wat wel staat vermeld, niet altijd belangrijk is. Een ander geducht probleem is de verwarring van het extreme met het representatieve. De archeologie heeft in de afgelopen eeuw een belangrijke correctie geleverd op te naïef bronnengebruik.

In deze collegereeks komen enkele valkuilen aan de orde. Het aardige is dat de cursist na afloop de krant ook een stuk kritischer zal gaan lezen, want de problemen waarmee de historicus kampt, zijn ook die van een moderne journalist.

Het is altijd een feest om te komen luisteren en je verlaat de zaal altijd met een vooroordeel minder.

S. van der Aa