Rotskoepel, Jeruzalem

Deze cursus of reis is op dit moment niet beschikbaar.

Geschiedenis van Israël

In de negentiende eeuw kwam de waarde van de Bijbel als historische bron steeds meer onder vuur te liggen. Een van de reacties was de systematische archeologische exploratie van het Nabije Oosten, op zoek naar documenten die het gelijk van de Bijbel konden bewijzen. Die nieuwe discipline heette "Bijbelse archeologie". De conclusies van deze speurtocht zijn zeer wisselend geweest: de historiciteit van Genesis zal door weinig wetenschappers meer worden onderschreven, maar omgekeerd is er weinig dat pleit tegen de historiciteit van de koningen van Juda en Israēl, de Babylonische Ballingschap, en de heerschappij van de Perzen, Grieken en Romeinen.

In deze cursusreeks lopen we door de geschiedenis van het gebied dat Kanaän, Juda, Israēl en Palestina heeft geheten, en gaan we in op de wijze waarop geschreven teksten en archeologisch vondstmateriaal elkaar aanvullen en tegenspreken. We beperken ons daarbij niet tot de Bijbelse periode, maar kijken ook naar de Middeleeuwen en de Ottomaanse tijd.

De twintigste eeuw
We beginnen de reeks als in de negentiende eeuw Russische en Europese Joden en moslims van de Balkan zich in het gebied beginnen te vestigen. Het evenwicht dat de Ottomaanse heersers hadden weten te bewaren, raakte hierdoor verstoord en rond 1913 was duidelijk dat de zionisten in oorlog zouden raken met dezelfde Palestijnen die hun eerder de grond hadden verkocht. De rol van grootmoefti Al-Huseini komt aan bod, en uiteindelijk de tragische gebeurtenissen van 1947-1948: het Delingsverdrag, de Eerste Arabisch-Israëlische Oorlog, en het ontstaan van het vluchtelingenprobleem. En passant wordt duidelijk waarom alles in het gebied politiek is en waarom zelfs de titel van deze cursus, "de geschiedenis van Israël", al een politieke keuze veronderstelt.
De twee koninkrijken
De twee Bijbelse boeken Koningen vertellen het verhaal van de koninkrijken Juda en Israēl, en hun relatie tot de omringende landen. Wat is daarvan waar? Hoe gaan we om met de spanning tussen teksten en vondsten? Wat wil "archeologisch bevestigd" zeggen in een door-en-door gepolitiseerde archeologie? Dit is een pittige maar interessante sessie.
Babyloniērs, Perzen en Grieken
In de zesde tot en met de tweede eeuw was Juda een klein tempelstaatje dat deel uitmaakte van het grote oosterse wereldrijk, dat achtereenvolgens door een Babylonische, een Perzische en Griekse dynastie werd bestuurd. Hoe ontwikkelde de religie zich in deze tijd? Hoe ontstond de Diaspora?
De Romeinse en Byzantijnse tijd
De Romeinse tijd is goed bekend: niet alleen beschikken we over de opvallende resten van allerlei oude steden, maar er is ook een baaierd aan teksten, variērend van de Dode Zee-rollen via het Nieuwe Testament naar de Misjna, een grote optekening van rabbijnse wijsheid. Het pluriforme jodendom viel in deze tijd uiteen in twee godsdiensten, het rabijnse jodendom en het christendom. Hoe is dat verlopen?
De Middeleeuwen
Aan het begin van de zevende eeuw namen de Arabieren de macht over. Joden en christenen leefden nu in een islamitische wereld. Wat veranderde er? Wat betekenden de Kruistochten? Hoe leefden joden, christenen en moslims met (of langs) elkaar?

Literatuur

  • Handout die op college beschikbaar wordt gesteld

"Niet alleen uitleggen wát we weten, maar ook waaróm we het weten": aan ambitie en lef geen gebrek. En de cursussen maken het nog waar ook.

Karel Simons