Deze cursus of reis is op dit moment niet beschikbaar.

De Bijbel voor buitenstaanders

Lezen wat er in de Bijbel staat is iets anders dan lezen wat er wordt bedoeld. De oudste delen van de Bijbel zijn zo'n drieduizend jaar oud, de jongste nog net geen tweeduizend. Er is dus ruim duizend jaar lang aan geschreven.

Het leven zag er toen totaal anders uit dan nu. Negen van de tien mensen waren boer. De gemiddelde levensverwachting was zo'n twintig jaar. Een derde van alle zuigelingen overleed in hun eerste levensjaar en van de kinderen die niet stierven, ging de helft alsnog dood voordat ze zelf kinderen konden krijgen. Pensioenen, werkloosheidsuitkeringen en ziektegeld bestonden niet. Er was geen nieuwsvoorziening anders dan roddels en geruchten. Misschien één op de tien mensen kon lezen, schrijven en een héél klein beetje rekenen. Boeken moesten met de hand worden overgeschreven. Transport van goederen kon over land alleen met de ossenwagen, maar ging nog het snelst per schip over water. Tegen ernstige infectieziekten bestond eigenlijk maar één effectief middel: de zieken verbannen en isoleren. Effectieve criminaliteitsbestrijding bestond uit een pakkans van bijna nul in combinatie met een breed scala aan zeer wrede straffen voor hen die wél gepakt werden. Ons idee van 'rechtsbijstand' bestond in die tijd uit het toepassen van smeergeld, lijfwachten en knokploegen. Na zonsondergang hadden alleen ongure types iets buiten te zoeken en bleef een normaal mens dan ook binnen. Reizen deed je, ook overdag, in groepen zodat je beter beschermd was tegen rovers. Men had alleen muntgeld en zoiets als 'overschrijven' via een bankrekening bestond niet.

De teksten die in die tijd werden geschreven, gingen over een heel andere samenleving dan de onze. Dat geldt zowel voor de Bijbel als voor alle andere teksten uit die tijd. Ze werden tegen een andere achtergrond, in een verschillend decor geschreven dan nu. Ze werden dus ook heel anders begrepen en gelezen, of eigenlijk vóórgelezen, want bijna niemand kon lezen en wie dat wél kon, deed dat hardop. Dat maakt uit voor de betekenis die we die teksten toekennen. Wie zomaar de Bijbel openslaat en 'leest wat er staat', beseft de achtergrond van de teksten niet, en dus vaak ook niet de betekenis. De Bijbel is dus eigenlijk geschreven door aliens. Wij zouden hun samenlevingen net zo min begrijpen als één van de buitenaardse werelden die schrijvers van science-fiction zoal verzinnen. Dat kan soms tot interpretaties leiden die de schrijvers van de Bijbel nooit bedoeld hebben.

Deze cursus is geen inleiding in de Bijbel. Na afloop weet u echt nog niets van de Bijbel, maar alleen een klein beetje over de risico's die vastzitten aan het lezen ervan. De cursus geeft u een bloemlezing van methoden waarmee je de Bijbel kunt lezen. Aan de hand van een bepaalde wetenschap of invalshoek wordt u meegenomen naar die vreemde wereld waarin de Bijbel ontstond en krijgt u een aantal teksten voorgeschoteld die aan de hand van die methode worden uitgeplozen en uitgelegd.

De gekozen teksten zijn vooral passages waarover veel meer gezegd kan worden dan u normaal gesproken zou denken en die meestal ook heel anders uitgelegd kunnen worden dan gebruikelijk. De cursus wil u eigenlijk een beetje in de war brengen, waarschuwen: Pas op met het lezen van een buitenaards boek!

Ik heb nog nooit een reis gemaakt waarop ik zo vaak hoorde "dat weten we niet". Daarna kregen we dan een uitleg over wat we konden weten en wat we niet konden weten. Ik heb nog nooit een reis gemaakt waarop ik zoveel heb geleerd.

Marjan Janssen