Safed, Yosef Caro-synagoge

Antisemitisme (2)

In mijn vorige stukje betoogde ik dat het opiniestuk van David Suurland in de NRC van zaterdag 19 juli niet tot bedroevend slecht is beargumenteerd. Hij probeerde aan te tonen dat jodenhaat onder moslims voortkomt uit de islam en niets te maken heeft met het conflict tussen Israel en de Palestijnen. Op zichzelf is een ondeugdelijke argumentatie nauwelijks reden om erop te reageren. In deze blogpost wil ik laten zien dat Suurlands stuk die reactie wel waard is: omdat het gevaarlijk is.

Suurland betoogde in zijn opiniestuk dat moslims die zich opwinden over de behandeling van Palestijnen door Israel, niet geloofwaardig zijn omdat ze zich helemaal niet druk maken over de minstens even erge behandeling die ‘andere moslims’ (hij negeert de niet geringe minderheid christelijke Palestijnen) elders op de wereld ten deel valt, soms zelfs door geloofsgenoten. Ik vond dat niet relevant. Alleen het antwoord op de vraag of protesterende moslims menen wat ze zeggen is in dit verband relevant, niet of hun standpunten consequent worden toegepast of geloofwaardig zijn.

Op een ander aspect ging ik niet in: de bewering dat de standpunten van de tegenstander niet geloofwaardig zijn, omdat ze niet voldoen aan de eigen randvoorwaarden voor geloofwaardigheid. Dat biedt de spreker de mogelijkheid om wat zijn tegenstander zegt, zonder meer naast zich neer te leggen. Ik weet niet wat een mens woedender maakt: iemand zijn huis uit gebombardeerd zien worden of niet serieus genomen worden als hij daar wat van wil zeggen.

Volgens Suurland gold de kritiek die moslims hebben op zionisten eigenlijk joden en was het gebruik van het woord ‘zionisten’ slechts een semantische truc om aperte jodenhaat te verhullen. Ook hier is weer sprake van het niet serieus nemen van de tegenstander: wat die zegt, wordt direct aangezien voor een poging tot misleiding. Ik weet niet wat frustrerender is: met argumenten te worden tegengesproken of te horen krijgen dat je de boel alleen maar aan het belazeren bent.

Het verhaal van Suurland past uitstekend in een visie op de geschiedenis van Israel volgens welke joden naar het Heilig Land kwamen om voor zichzelf een veilig thuisland op te bouwen en daarin slaagden ondanks de gewelddadige tegenwerking van de buurlanden, Palestijnen, ‘terroristen’, ‘Arabieren’, ‘moslims’ of hoe je ze verder ook wil benoemen, die hun tegenwerking om allerlei redenen uitoefenden behalve vanwege het gedrag van de staat Israel. Die visie is in zoverre comfortabel dat supporters van Israel zijn rol in het conflict niet eens onder ogen hoeven te zien.

Begrijp mij niet verkeerd: van mij hoeft noch Suurland, noch enige andere supporter van Israel zijn visie op de geschiedenis aan te passen aan welke alternatieve visie dan ook. Maar wie een oplossing in het Midden Oosten niet in de weg wil zitten, zal nolens volens kennis moeten nemen van de visie die zijn tegenstander heeft, zal die niet alleen moeten begrijpen maar er ook begrip voor moeten hebben en zal zich de visie van zijn tegenstander moeten aantrekken, ook wanneer hij het er tot op het bot mee oneens is. Terzijde: het spreekt vanzelf dat dit net zo knalhard geldt voor Israels tegenstanders.

Suurland is dus in zekere zin, om het Engelse spreekwoord aan te halen, not part of the solution en dus part of the problem. Visies zoals die van Suurland kunnen het conflict alleen maar verergeren. Op het papier van het NRC lijkt dat niet uit te maken, maar ondertussen vallen er op de grond echte doden.

Er is nog een reden waarom Suurland met zijn bijdrage niets oplost en een kleine bijdrage levert aan het alleen maar erger maken van de kwestie: wat hij niet zegt.

Ga er eens van uit dat hij gelijk heeft. Dan zal het oplossen van het conflict tussen Israel en de Palestijnen niets verbeteren, ook al is dat – in theorie – een oplosbaar probleem. Dan is de islam een levensovertuiging die jodenhaat als wezenskenmerk in zich draagt. Met die essentialistische benadering zijn moslims op zijn best potentiele jodenhaters en op zijn slechtst massamoordenaars. Dat probleem is ook oplosbaar, maar daarvoor is het nodig om een religie te laten verdwijnen of te veranderen. Iedereen weet dat zoiets heel erg lang duurt. De kortere weg is niet het laten verdwijnen van de religie, maar van zijn aanhangers.

Ik ga er zonder enige twijfel en voetstoots van uit dat Suurland die oplossing beslist niet op het oog heeft, maar dat hoeft ook niet. Betogen als het zijne dragen ertoe bij dat het weer iets denkbaarder wordt.

"Niet alleen uitleggen wát we weten, maar ook waaróm we het weten": aan ambitie en lef geen gebrek. En de cursussen maken het nog waar ook.

Karel Simons