Caesarea, aquaduct

Deze cursus of reis is op dit moment niet beschikbaar.

Vroeg joden- en christendom

Jarenlang werkte Liviusdocent Jona Lendering aan een boek over de scheiding van het jodendom en christendom. Het is begin november 2014 verschenen en dat is een mooie reden om de cursus over dit onderwerp, die hij al enkele jaren niet heeft gegeven, weer eens aan te bieden.

Het onderwerp lijkt vertrouwd. Door het optreden van de charismatische wijsheidsleraar Jezus van Nazareth splitste het christendom zich af van het jodendom. Sinds de ontdekking van de Dode-Zeerollen weten we dat allemaal niet meer zo zeker.

Om te beginnen is duidelijk geworden hoe buitengewoon pluriform het jodendom al was: er waren sadduceeën, essenen, farizeeën (verdeeld in twee stromingen) en zeloten. Daarnaast waren er eindtijdverwachtingen in allerlei soorten en maten: tenminste acht types messianisme en verschillende soorten apocalyptiek. Als een echte charismaticus stond Jezus boven deze stromingen creëerde iets nieuws, een eigenlijk onmogelijke combinatie van ideeën. Zijn volgelingen gingen daarmee verder en zouden in de volgende eeuwen ook elementen oppikken van niet-joodse religies.

De andere stromingen binnen het jodendom werden in deze tijd geconfronteerd met de ondergang van de Tempel, die in 70 door de Romeinen werd verwoest. Voor de sadduceeën, zeloten en essenen was dit een catastrofe die zij niet overleefden. De farizeeën, die voor hun onderricht op een netwerk van synagoges waren aangewezen, was er nog een toekomst, maar ook zij moesten zich aanpassen. Het rabbijnse jodendom dat in de tweede eeuw ontstond, was vernieuwender dan wel eens is aangenomen. Het zette zich sterk af tegen het christendom, waarvan de aanhangers zich op hun beurt weer afzetten tegen de rabbi's.

In deze cursus zal worden geprobeerd wat orde te scheppen, aan te geven welke oude zekerheden zijn verdwenen en in welke richting wordt gezocht naar nieuwe zekerheden. Veel is nog onduidelijk, maar één ding staat als een paal boven water: hoe ontzettend joods het vroege christendom was.

Eerste sessie Inleiding: bronnen en hoofdlijn; het ontstaan van het monotheïsme
Tweede sessie Koning Herodes; zeloten
Derde sessie Sadduceeën, farizeeën, essenen
Vierde sessie De evangeliën; Jezus en het vroege christendom
Vijfde sessie Het rabbijnse jodendom

Literatuur

  • Een kleine handout met teksten die zal worden uitgedeeld.

In het voorjaar van 2011 ben ik mee geweest naar Iran. Ik was diep onder de indruk van de geschiedenis van dit prachtige land, iedere keer beeldend en boeiend verteld door Jona Lendering. Maar ook het hedendaagse Iran werd goed getoond door de lokale reisleider. Het was een geweldige, goed verzorgde reis die ik zo weer over zou doen! Op mijn verlanglijst staan nu Libanon en Libië...

Maria Kouijzer