Baalbek

Deze cursus of reis is op dit moment niet beschikbaar.

Een nieuwe Oudheid. Hoe de oudheidkunde zichzelf vernieuwt

Wetenschap schrijdt voort langs twee wegen: enerzijds door de gestage accumulatie van data en anderzijds door de ontwikkeling van nieuwe manieren om die data te behandelen. Voor de oudheidkundige wetenschappen is dat niet anders.

Het databestand groeit nog steeds. Archeologen voegen vrijwel dagelijks nieuwe informatie toe aan de bestaande en nog regelmatig worden antieke teksten teruggevonden, bijvoorbeeld op papyri. Het nieuws hierover haalt regelmatig de krant – en niet zelden als hype.

De echte dynamiek zit echter in de ontwikkeling van nieuwe methoden. Daarover gaat deze cursus. We zullen in de eerste sessie kijken naar de geschiedenis van de oudheidkunde: was dat eerst een op teksten gebaseerde wetenschap, later kwamen daar de archeologische vondsten en de vergelijkingen met andere culturen bij. Dat zijn drie vensters op de oude wereld en het is alleen maar logisch dat er specialismen zijn ontstaan.

In de tweede bijeenkomst zullen we het hebben over de opkomst van een hele reeks nieuwe technieken, mogelijk gemaakt door de digitale revolutie. U kunt hierbij denken aan de mogelijkheid snel grote hoeveelheid teksten te doorzoeken of geautomatiseerd antieke handschriften te lezen. Onze visie op een Griekse auteur als Herodotos of de tekst van de Dode Zee-rollen is veranderd. Ook laboratoriumtechnieken komen aan bod: docent Richard Kroes laat u kijken naar massaspectrografie en de datering van de Koran. Ook het onderzoek naar tandglazuur komt aan bod, en wel rond het voorbeeld van Caesars aanwezigheid in Kessel.

De derde bijeenkomst zal zijn gewijd aan het DNA-onderzoek. Vrijwel iedere maand wordt er een doorbraak gemeld – hoever zijn we gevorderd? Waar staan we? Zeker deze sessie zal “work in progress” zijn: de conclusies zijn nog niet duidelijk, uw docent zal hardop nadenken over de waarschijnlijkheid van wat er nu weer wordt beweerd.

De slotbijeenkomst is gewijd aan causaliteit: hoe leidt de ene gebeurtenis uit het verleden tot de andere? De brute rekenkracht van computers maakt het mogelijk op een geheel nieuwe manier te kijken naar oorzaken, maar het is denkbaar dat de oudheidkundige disciplines te versplinterd en te conservatief zijn om dit potentieel te benutten.

Literatuur

  • Syllabus, €10

Ik heb al diverse cursussen gevolgd. Heerlijk dat dat zo dicht bij huis, namelijk in Schagen kan. Direct 'nut' heb ik vooral gehad van de cursus Byzantium, waardoor ik op reis door Bulgarije de Byzantijnse kerken goed kon herkennen. Op naar de volgende cursus!

Bertie van Mourik